De ‘Noorse’ Anne Frank
13 januari 2010 door Ane van der Leij
De Noorse dichter Jan Erik Vold bezorgde in 2007 een Noorse uitgave van de dagboeken en brieven van Ruth Maier, een Oostenrijkse jodin die in januari 1939 als vluchteling onderdak vindt in Noorwegen. Ze is dan 18, afkomstig uit een seculier en well-established Weens milieu. Ruth Maier is een zeer getalenteerde en begaafde jonge vrouw die zich in Noorwegen aanvankelijk bevrijd voelt van de nazi-onderdrukking. Ze leert in korte tijd Noors, maar blijft haar in 1933 begonnen dagboek in het Duits bijhouden. Daarnaast schrijft ze brieven aan haar achtergebleven vrienden en familie in Oostenrijk en naar haar zus, die al eerder naar Engeland was uitgeweken. In april 1940 wordt ze achterhaald door de geschiedenis wanneer Duitsland Noorwegen bezet. Haar dagboek laat haar toenemende isolement en ongerustheid zien, maar brengt ook verslag uit van haar vriendschap met en liefde voor Gunvor Hofmo, die bekend zou worden als een van de voornaamste naoorlogse Noorse dichteressen. Steeds vaker vertrouwt ze ook gedichten en prozastukken aan het papier toe.
Tijdens de bezetting van Noorwegen verblijft ze, samen met Gunvor, op verschillende plaatsen in Noorwegen en neemt (vrijwilig) deel aan vrouwenwerkkampen. In november 1942 wordt Ruth Maier door politie en Gestapo weggehaald uit een meisjesinternaat in Oslo, haar onderkomen op dat moment. In haar dagboek toont ze zich dan al langere tijd pessimistisch over haar lot. Bij haar arrestatie zegt ze tegen achterblijvende vrienden: “Ik kom niet terug, nooit meer.” Op 26 november wordt ze verscheept naar Duitsland en op transport gezet naar Auschwitz, waar ze op 1 december in de gaskamers wordt vermoord.
Ruth Maier’s diary. A young girl’s life under nazism (2009). Edited by Jan Erik Vold. Translated from the German by Jamie Bulloch. Catalogus RUG.
Recensie in The Independent.
Recensie in The Jewish Chronicle.
Artikel (Noors) in Aftenposten.
